Кицаш
Наьха кий яьккхача, хьай кий тӀаьн кӏалха йолла.
Низ болча хьакхо наькъа юккъера ӀаӀа баьккхаб.
ЦӀаьхха шурах йиза бӀийг ловзаийккхай.
Лерга хаззал хоаставича, бӀарга хоаваллал вогӀ хул саг.
МагӀа баьрче агеи эгӀа баьрче Ӏасеи ма эшалда.
Фаьлг
Сагилги мозилги
Моцагӏа-моцагӏа цхьа сагилги мозилги хиннад вӏашагӏкхийтта наькъа долхаш, воашта ираз лохаргда вай, аьнна, барт а баь. Долхаш-долхаш, тӏанийсденнад уж хьазилга хупӏ аллал болча цхьан ӏаманна.
- Дӏадехьакхоссале, сагилг! - аьннад мозилго.
- Дӏадехьакхоссале, мозилг! - аьннад сагилго.
- Дӏадехьакхоссале, сагилг! - аьнна, цӏаькха мозилго оаллашехь а, сагилг кхоссабенна дехьабаьннаб.
Тоссабеннаб мозилг - хьелабаллалца ӏамала чубахаб.
- Жи, сагилг, - аьннад мозилго, - бахе хьакхийгара чо а бийхе, хьабаккхалахь со.
Бедда хьакха йолча а баха, аьннад сагилго:
- Хьакха-маршкиш, чо ба сона, чо хьовззабаь сай новкъост хьа а ваьккха, цӏагӏоргбар со.
- Мегаьд, - аьннад хьакхо, - ӏа сона попагара попий тӏоара деха хӏаьта.
Ийккха попага бахаб сагилг:
- Поп-маршкиш, попий тӏоара дал, попий тӏоара хьакханна лургдар аз, хьакхо чо лургбар сона, чо хьовззабаь сай новкъост хьа а ваьккха, цӏагӏоргбар со.
- Мегаьд, - аьннад попо,- ӏа сона тӏахувшаргдоацаш кер соцаде хӏаьта.
Хьийдда кер долча бахаб сагилг:
- Кер-маршкиш, попа тӏа ма хувшадалара хьо, попо попий тӏоара лора сона, попий тӏоара хьакханна лургдар аз, хьакхо чо лургбар сона, чо хьовззабаь сай новкъост хьа а ваьккха, цӏагӏоргбар со.
- Мегаьд,- аьннад керо. - ӏа сона котамгара кӏориг еха хӏаьта.
Бедда нана-котам йолча бахаб сагилг:
- Котам-маршкиш, цхьа кӏориг я сона, кӏориг кера лургьяр аз, кер попа тӏа ца хувшаш соцаргдар, попо попий тӏоара лургдар, попий тӏоара хьакханна лургдар, хьакхо чо лургбар, чо хьовззабаь сай новкъост хьа а ваьккха, цӏагӏоргбар со.
- Мегаьд, - аьннад котамо, - ӏа сона дайгара хьажкӏий коана еха хӏаьта.
Хьийдда доа болча бахаб сагилг:
- Доа-маршкиш, хьажкӏий коана я сона, хьажкӏий коана котама лургьяр аз, котамо кӏориг лургьяр сона, кӏориг кера лургьяр, кер попа тӏа ца хувшаш соцаргдар, попо попий тӏоара лургдар, попий тӏоара хьакханна лургдар, хьакхо чо лургбар, чо хьовззабаь сай новкъост хьа а ваьккха, цӏагӏоргбар со.
- Мегаьд, - аьннад дайво, - ӏа сона дахка соцабе хӏаьта.
Бедда дахка болча бахаб сагилг:
- Дахка-маршкиш, дайна саца, дайво хьажкӏий коана лургьяр сона, хьажкӏий коана котама лургьяр аз, котамо кӏориг лургьяр сона, кӏориг кера лургьяр аз, кер попа тӏа ца хувшаш соцаргдар, попо попий тӏоара лургдар, попий тӏоара хьакханна лургдар, хьакхо чо лургбар, чо хьовззабаь сай новкъост хьа а ваьккха, цӏагӏоргбар со.
- Мегаьд, - аьннад дахко, - ӏа сона циск соцаде хӏаьта.
Хьийдда циск долча бахаб сагилг:
- Циск-маршкиш, дахка бита, дахка дайна соцаргбар, дайво хьажкӏий коана лургьяр, хьажкӏий коана котама лургьяр аз, котамо кӏориг лургьяр сона, кӏориг кера лургьяр аз, кер попа тӏа ца хувшаш соцаргдар, попо попий тӏоара лургдар, попий тӏоара хьакханна лургдар аз, хьакхо чо лургбар сона, чо хьовззабаь сай новкъост хьа а ваьккха, цӏагӏоргбар со.
- Мегаьд, - аьннад циско, - ӏа сона ӏаттагара шурий чами беха хӏаьта.
Бедда етт болча бахаб сагилг:
- Етт-маршкиш, шурий чами бал сона, шурий чами циска лургбар аз, циск дахканна соцаргбар, дахка дайна соцаргбар, дайво хьажкӏий коана лургьяр сона, хьажкӏий коана котама лургьяр аз, котамо кӏориг лургьяр сона, кӏориг кера лургьяр аз, кер попа тӏа ца хувшаш соцаргдар, попо попий тӏоара лургдар сона, попий тӏоара хьакханна лургдар аз, хьакхо чо лургбар сона, чо хьовззабаь сай новкъост хьа а ваьккха, цӏагӏоргбар со.
- Мегаьд,- аьннад ӏатто,- ӏа сона мангалхочунгара аьла паркх беха хӏаьта, гой хьалла маьлха боса воалл хьона из.
Хьийдда мангалхо волча бахаб сагилг:
- Мангалхо-маршкиш, аьла паркх бал сона, аьла паркх ӏатта лургбар аз, ӏатто шурий чами лургбар сона, шурий чами циска лургбар аз, циск дахканна соцаргдар, дахка дайна соцаргбар, дайво хьажкӏий коана лургьяр сона, хьажкӏий коана котама лургьяр аз, котамо кӏориг лургьяр сона, кӏориг кера лургьяр аз, кер попа тӏа ца хувшаш соцаргдар, попо попий тӏоара лургдар, попий тӏоара хьакханна лургдар аз, хьакхо чо лургбар сона, чо хьовззабаь сай новкъост хьа а ваьккха, цӏагӏоргбар со.
- Мегаьд, - аьннад мангалхочо, - ӏа сона сесагагара даьтта кхаба еха хӏаьта.
Хьийдда сесаг йолча бахаб сагилг:
- Сесаг-маршкиш, даьтта кхаба я сона, даьтта кхаба мангалхочоа лургьяр аз, мангалхочо аьла паркх лургбар сона, аьла паркх ӏатта лургбар аз, ӏатто шурий чами лургбар сона, шурий чами циска лургбар аз, циск дахканна соцаргдар, дахка дайна соцаргбар, дайво хьажкӏий коана лургьяр сона, хьажкӏий коана котама лургьяр аз, котамо кӏориг лургьяр сона, кӏориг кера лургьяр аз, кер попа тӏа ца хувшаш соцаргдар, попий тӏоара хьакханна лургдар аз, хьакхо чо лургбар сона, чо хьовззабаь сай новкъост хьа а ваьккха, цӏагӏоргбар со.
Сагилгах къа а хийтта, сесаго даьтта кхаба еннай цунна.
Даьтта кхаба а яхьаш, мангалхо волча бенаб сагилг. Мангалхочо аьла паркх беннаб. Аьла паркх а бахьаш, етт болча бенаб. Ӏатто шурий чами беннаб. Шурий чами а бахьаш, циск долча бенаб. Циск дахканна сецад. Дахка дайна сецаб. Дайво хьажкӏий коана еннай. Хьажкӏий коана а яхьаш, котам йолча бенаб сагилг. Котамо кӏориг еннай. Кӏориг а яьхаш, кер долча бенаб. Кер попа тӏа ца хувшаш сецад. Попо попий тӏоара деннад. Попий тӏоара а ийца, хьакха йолча бахаб. Хьакхо чо беннаб. Чо а ийца, ший новкъост хьаваккха ер бахача, новкъост-мозилг, моццагӏе бала а бенна, бийста а бийста, боаллаш хиннаб.