Кицаш

Саг болатал чIоагIагIа вале а, зизал бочагIа ва.


Иман дар ва ираз дар.


Визза къонах овлияэл лакхагIа лаьрхIав Дала.


Везачоа далар а ийшадац, цавезачох алар а ийшадац.


Гаьнашта лакхе «шорх» латт, гаьнашта лохе тем латт.


Дошлорг

Ахьар (да) - помол
Аьла (ва) - князь
Гахьар (да) - узор
Иман (да) - высокая моральная чистота
Лаьлиг (я) - снегурочка

Iарапханаькъан Ахьмада Марем

Лоаман кхалсаг даим а хиннай деналца, майралца, нийсхо лехарца ювзаенна. Цу тайпарча нахах цаI хиннай Галашка яьха Iарапханаькъан (Хамхой) Ахьмада Марем.

 Марем яь хиннай 1963 шера бекарга бетта 20 дийнахьа, Нохч-ГIалгIай АССР Оалкам оалача лоаман юрта. Из кхувш енай Хамхой СараIала Ахьмада дезале, 1981 шера шоай юртара юкъера ишкол чакхйоаккх цо. Галашкарча Iарапханаькъанга  маьре  яхача, цхьан юкъа къахьег ГIажарий-Юртарча №1 йолча ишкола юххьанцарча классашка хьехаш. 1996 шера денз, из болх беш хиннай Шолжа кхален Галашкарча берий беша хьехамча йолаш. Диъ зIамига бер долаш, шийчарга санна наьха берашка хьожаш, маьрша а машаре а хиннача сага вахар ийрчадоаккх зуламхоша. 2002 шера тов бетта Гуржий доазон тIара боагIа герзех биза, къахетам яхилга фуд цаховш бола зуламхой Марем яхача юрта, Галашка, кхоач. Наьха фусамашка чуувтташ, цIенош а ковнаш а довхаш, лийннаб уж ювцаш йолча гIалгIай къаьнарча юрта. Царех цхьа тоаба нийсъеннай Iарапханаькъан коа а. Царга барт бетташ, лочкъаяь хIамаш хьайоахаш, гIар еш йола фусам-нана соцае дагахьа,  автомат тIалаьцай зуламхоша Марема цIен-даьна. Из цунна ца тохийта духьалъийккхача кхалсага герз техад гIаьрхоша. Ший юртахошка тIабоагIача кхерамах хоам баьб цо, ше цIийна Iувдалушшехь а, хIаьта Галашке дIалаца дага хиннача зуламхой дагалаьттар, чакх ца доалийташ, дохадаьд. Ший берашта а маьра а гуш, зуламхой карах ялар хиннад цу денал долча кхалсага.

 Российски Федераце Президента Путин Владимира №598 йолча Амарца, денал, майрал  гойтарах, йиззача сага декхар кхоачашдарах, Ахьмада Марема еннай РФ Турпал яха еза, сийдола  цIи (кхалхарца).

 ГIалгIай къаман  сийдолча кхалсага цIи йицлургьяц цIаккха, цо лорабаьча мехкахошта. Карарча хана «Фаьлг» яха къаман столицера Магасера берий беш цун цIи лелаеш я. 2023 шера аьтинга бетта 12-ча дийнахьа, цо болх баьча ГIажарий-Юртарча №1 йолча ишкола пен тIа, хьадийллар Ахьмада Марема хетадаь мемориальни улг. ХIаьта Магаса кердача урамех цхьаннена цун цIи лургйолаш соцадаьд.

Вай мехкарча кхалнаха меттел, кхувш боагIача кIаьнкашта а дика масал хургда аьнна хет сона Марема вахарах, цо довзийт мишта дукха езаш лелае еза Даьхе, из мишта лорае еза, ший са ца кходеш. Цул совгIа зуламах ца кхера, цунца къовсам лоаттабе Iомабу цун вахара масало къонабараш. 

 Iарапханаькъан Марема цIи дагалувц зIамигача а доккхача а вIашагIкхетарашка; дика юртхо, нана, маьра тешаме йола сесаг санна. Цунна карагIдаьннар дуккхача кхалнаьха дегаш ураувттадеш а чIоагIдеш а да, аьнна, хет сона.