Ялх вошеи ши йишеи хиннад уж. Юртарча №2 йолча юкъерча ишколе дешаш йолаш, наьна мотт цунна безабалийтар хиннай Зурабанаькъан Iаьлий Роза яха хьехархо. Ишкол чакхъяьккхача, из деша отт Л. Н. Толстой цIерагIча Нохч-ГIалгIай паччахьалкхен университета филологически факультета къаман отделене. Вешта аьлча, эрсий мотт, литература; гIалгIай мотт, литература  хьеха йиш йола хьехархо хул цох. ДIахо цо болх баьб ТIой-Юрта шоай тайпан юккъе йоаллача №2 йолча  юкъерча ишколе, Наьсрерча гимназе, итт шера Малсаганаькъан Тухана цIерагIча мохк тохкача музее къахьийгад цо, Iилман болхло йолаш. Цу хана журналиста говзал ший хилар хьахьекхар Аьсета.  Сона дагайоагIа цо цу заман чухь язъяь хинна цхьайола статьяш, «Сердало» газета тIа кепа техаяр царна. «ГIалгIай сийдола къонгаш» яхача рубриканна кIалха араяьлар цун «Сийрда лар»  яха очерк. Из хетаяь яр вай мехка гIорваьнна хиннача Оздой Саьлмарзий Махьмад-молланна. Иштта цо язъяьяр «ГIалгIай мехках баьха 60 шу дизарга» яхача рубриканна кIалха кепа теха хинна «Балан ди» яха статья. Из сенах яр, массанена хов мотташ ва со. Пхьилекъонгий Махьмад-СаIида язъяьча, из цIи йолча романах-хрониках  дар аргIанара йоазув.

    ДIахо Тирканаькъан Аьсета къахьег, Магасерча НТРК оалача телевидене редактор йолаш. Цу хана къаьстта а гаргагIа яйзар сона из йоI. Телевидене балха юкъейоалаяь, цо кийчъеш, «Кхоллама хьаст» яха передача яр. Белггала дагадоагIа сона; Озанаькъан Салманах, Гаьгенаькъан Гириханах, Мерешканаькъан Султанах из передача еш айса къамаьл даь. Боккха, хала болх бар  цо цу тIа беш хиннар. Итташ бола кхоллама нах бовзийтар цо вай республике а цул арахьа а бахача нахá. Цул совгIа, цо кийчйора «Дагадовла вай», «Говзаме дош» яха передачаш.

  Аьсет дика йоазонхо-прозаик, киносценарист а яр. Дикка доккха книжкаш арадаьннадар цун. Из яр йоазонхой цхьанкхетара доакъашхо. Эггара говзагIа вола йоазонхо халкъ да, цо леладеча тайпара моллагIа гIулакхаш зе, дIаязде хойя, тIаккха йоазонхо цIи йолаш хургва аьнна хет сона. Бакъда цхьа хIама-м да цу новкъа цунна эшаш, мотт дика ховш хилар, моллагIа чоалхане уйла дIаала могаргдолаш. Уж шедоа хIама шийца долаш яр Оарцхой Аьсет.

 Дукха ха йоацаш, Тирканаькъан Аьсет кхелхай яха хоам хезар сона телевидене гIолла. Тхоай нана енначул тIехьагIа, цул халагIа хеташ  хоам цхьаькха хезабац сона. Аьсета 54 шу мара даьннадацар, из кхелхар 2022 шера.  Дала къахетам болба цох, гешт долда, йийрза моттиг даькъалайойла.